Achtergrond van de conflictsituatie

Colombia kent officieel de oudste democratie van Zuid-Amerika. Er woedt echter al tientallen jaren een conflict tussen regering, diverse guerrillagroeperingen (o.a. FARC en ELN) en rechtse paramilitairen (Autodefensas). Zowel de guerrilla als de paramilitairen zijn betrokken bij de handel in cocaïne.

De guerrilla is in de jaren zestig ontstaan uit gewapende boerenopstandelingen. De paramilitairen komen voort uit particuliere legertjes, vaak opgericht door grootgrondbezitters ter bescherming van hun heer en ter voorkoming van bv. ontvoering en afpersing, veel voorkomende tactieken die de guerrilla gebruikt om de gewapende strijd te kunnen financieren.

De legertjes zijn uitgegroeid tot zeer gewelddadige groepen die vaak het vuile werk van het leger lijken op te knappen. Tot de demobilisatie onder president Uribe waren deze georganiseerd in de Autodefensas Unidas de Colombia (AUC).   

Justicia y Paz
In 2005 werd een nieuw wetsvoorstel, "Justicia y Paz" ('gerechtigheid en vrede') ingediend, wat het Congres van Colombia op 22 juni 2005 heeft aangenomen. De Wet Justicia y Paz vormt samen met Decreet 128 het kader van het demobilisatieproces. Door deze wet kunnen leden van illegale gewapende groepen rekenen op aanzienlijk lagere gevangenisstraffen. De wet maakt het mogelijk dat paramilitairen die verantwoordelijk zijn voor ernstige mensenrechtenschendingen 'gerecycled' worden in het gewapende conflict, als informanten van het leger of als beveiligingslieden. Bovendien blijven door de wet het leger en andere groeperingen die de paramilitairen steunen buiten schot wat betreft strafrechtelijke vervolging.

Een ander belangrijk kritiekpunt is het feit dat de wet niet voldoende de kwestie van de schadevergoeding die de slachtoffers van de misdaden zouden moeten ontvangen, behandelt. De paramilitairen schenden bovendien hun in december 2002 zelf uitgeroepen wapenstilstand. Meer dan achttienhonderd moorden en verdwijningen sinds de wapenstilstand zouden het werk zijn van paramilitairen, die tevens verantwoordelijk waren voor ernstige mensenrechtenschendingen in gebieden waar ze naar verluidt de wapens hadden neergelegd en niettemin actief bleven met de steun en instemming van het leger.

War on terror
De Verenigde Staten zetten hun militaire en financiële steun aan Colombia voort, om zowel het terrorisme als de drugshandel te bestrijden. In het boekjaar 2004 kenden de Verenigde Staten naar schatting 550 miljoen dollar en in 2005 nog eens 629 miljoen dollar toe aan veiligheidssteun, onder meer voor het opleiden van de veiligheidstroepen, wapens en onderdelen. Het Congres stelde geen specifieke voorwaarden aan de Amerikaanse steun voor het paramilitaire demobiliseringsproces, maar stelde wel dat de huidige Amerikaanse wetgeving steun verbiedt aan "buitenlandse terroristische organisaties".  

Álvaro Uribe
Toen de verkiezingen in 2006 voor de deur stonden, is Uribe een campagne gaan voeren die zijn herverkiezing mogelijk zou moeten maken. Hiervoor was een verandering van de Grondwet nodig. In de Grondwet van 1991 is vastgelegd dat een president slechts één ambtstermijn mag regeren. Eind mei 2006 is Uribe met 62% van de stemmen herkozen tot president voor nog eens vier jaar.

Een derde termijn is echter tegengehouden op juridische gronden. Veel Colombianen steunen het harde beleid van Uribe en de, op het oog, ontstane veiligere situatie in het land. In plaats van Uribe is op 20 juni 2010 zijn partijgenoot Santos met 70 procent van de stemmen (opkomst 44 procent) gekozen tot president. Santos zal naar verwachting de harde lijn van Uribe voortzetten.

Bezoek voor meer informatie ook de internationale website van het Colombiaproject