Mensenrechtensituatie in Mexico

Vandaag de dag is Mexico een gevaarlijk land voor verdedigers van de mensenrechten. Door het verrichten van hun werk krijgen ze regelmatig te maken met onwettige arrestatie, opsluiting onder valse voorwendselen, fysieke aanvallen, intimidatie en zelfs moord. In sommige gevallen zijn de Mexicaanse autoriteiten verantwoordelijk voor het vervolgen van mensenrechtenverdedigers en in andere gevallen zijn het onbekenden, waarbij de regionale en de federale autoriteiten door politieke onwil verzaken om op te treden tegen de daders. Door de heersende drugsoorlog in Mexico is de straffeloosheid enorm toegenomen en is de mensenrechtensituatie de laatste jaren verslechterd.

In 1998 aanvaardden de Verenigde Naties de verklaring over mensrechtenverdedigers, die er voor moet zorgen dat mensenrechtenverdedigers nog beter worden beschermd. Uit deze verklaring bleek ook de algemene waardering voor het waardevolle werk die mensenrechtenverdedigers verrichten. Elk lid van de Verenigde Naties stemde in bij deze verklaring, inclusief de staat Mexico. Onder de internationale wetgeving over mensenrechten is dus de Mexicaanse staat wettelijk verplicht voor het respecteren, beschermen en verzekeren van de mensenrechten van elk individu binnen haar jurisdictie. Wanneer er zich schendingen van de mensenrechten voordoen, is de Mexicaanse staat verantwoordelijk om hiertegen op te treden. Echter gebeurd dit in Mexico onvoldoende en bestaat er een diep wantrouwen tegenover de Mexicaanse autoriteiten als rechthebbende macht.

De mensenrechtenverdedigers in Mexico komen vooral op voor economische, sociale en culturele rechten; zoals in armoede, grondstoffen en milieukwesties. Ook in de staten waar Peace Brigades International actief is, namelijk in Guerrero en Oaxaca, zijn dit belangrijke thema’s. Vaak worden de eisen van mensenrechtenverdedigers verward met politieke eisen en worden deze dus niet als legitiem beschouwd. Dit is bijvoorbeeld het geval met de strijd voor de rechten van de inheemse bevolking en de campesino-gemeenschappen die te maken hebben met repressie en onverschilligheid. Een ander probleem is de migratiekwestie, waarbij organisaties die onderdak bieden aan migranten uit Centraal-Amerikaanse landen (die op hun weg zijn naar de Verenigde Staten in de hoop voor een betere toekomst), te maken krijgen met ernstige mensenrechtenschendingen.

Straffeloosheid

Eén van de grote problemen in de strijd voor het respecteren van de mensenrechten, is de toenemende straffeloosheid in Mexico. Door de drugsoorlog is er in grote delen van Mexico een permanente aanwezigheid van het leger. De militairen houden zich niet alleen bezig met de bestrijding van drugs, maar ook met de strijd tegen vermeende guerrillagroeperingen. Veel mensenrechtenorganisaties worden door de regering in verband gebracht met guerrillagroeperingen of de georganiseerde misdaad. Door hen vals te beschuldigen wordt hen het werk erg moeilijk gemaakt. Daar komt bij dat de allesoverheersende corruptie en een falend rechtssysteem straffeloosheid in de hand werkt. Tot voor kort werden soldaten in Mexico berecht voor een gesloten militaire rechtbank en bleven vele mensenrechtenschendingen ongestraft. Onlangs is onder druk van het Inter-Amerikaanse Hof voor de Mensenrechten in het Mexicaanse Gerechtshof besloten dat soldaten in het vervolg moeten worden berecht in een civiele rechtbank. Dit moet voor meer transparantie zorgen en is hopelijk een eerste stap in de goede richting in het terugdringen van straffeloosheid.

Voor meer informatie over de mensenrechtensituatie in Mexico:

• Het jaarlijkse rapport Americas Observatory for the protection of Human Rights Defenders van de Internationtale Federatie voor de Mensenrechten (FIDH)
• Standing Up For Justice and Dignity: Human Rights Defenders in Mexico van Amnesty International
• Protection International
• S!PAZ in de staat Chiapas
• Kantoor van de Hoge Commissaris voor de Mensenrechten (OHCHR)
• De invloedrijke documentaire Presunto Culpable; over het falend rechtssysteem in Mexico
• Lees het verhaal van de zaak van Ines en Valentina, een goed voorbeeld van de heersende straffeloosheid in Mexico